Εντεροπάθεια από γλουτένη (Κοιλιοκάκη)

493
GF45-tip-11-koiliokaki
Xenos_Konstantinos_150χ150 Ξένος Κωνσταντίνος, Κλινικός Διαιτολόγος M.Sc., Ph.D.cand, M.Sc. in Nutritional Medicine – University of Surrey

Η εντεροπάθεια από γλουτένη ή κοιλιοκάκη, αποτελεί πάθηση, η οποία εντοπίζεται στο λεπτό έντερο και χαρακτηρίζεται από βλάβη του εντερικού βλεννογόνου και συνεπακόλουθη δυσαπορρόφηση θρεπτικών συστατικών. Η βελτίωση, τόσο σε κλινικό όσο και σε ιστολογικό επίπεδο προκύπτει με την απομάκρυνση της γλουτένης από το διαιτολόγιο, και είναι άμεση. Η συχνότητα εμφάνισης της κοιλιοκάκης είναι δύσκολο να υπολογισθεί με ακρίβεια, από τη στιγμή που πολλοί ασθενείς εμφανίζουν ήπια συμπτωματολογία, με αποτέλεσμα την υποδιάγνωση. Η διάγνωση της κοιλιοκάκης βασίζεται στη βιοψία του λεπτού εντέρου και σύμφωνα με τα τελευταία κριτήρια της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας και Διατροφής (ESPGAN – European Society of Paediatric Gastroenterology and Nutrition), αρκεί μόνο μια βιοψία για τη διάγνωση της πάθησης, σε αντίθεση με τα παλαιότερα κριτήρια που απαιτούσαν δεύτερη βιοψία μετά την εφαρμογή δίαιτας ελεύθερης σε γλουτένη και τρίτη μετά από «πρόκληση» με επαναφορά της γλουτένης στο διαιτολόγιο. Η τελευταία διαδικασία εφαρμόζεται σήμερα, μόνο σε περιπτώσεις παιδιών κάτω των 2 ετών, στις οποίες μπορεί να υπάρξει σύγχυση με την ύπαρξη δυσανεξίας σε πρωτεΐνες του αγελαδινού γάλακτος, σε ασυμπτωματικούς ασθενείς ή σε ασθενείς με ελάχιστη ανταπόκριση στην απομάκρυνση της γλουτένης από τη διατροφή.

Η ανίχνευση ειδικού τύπου αντισωμάτων στον ορό ασθενών με κοιλιοκάκη (αντιγλιαδινικά, αντισώματα έναντι δικτυωτής ουσίας, αντισώματα έναντι ενδομυσίου, αντισώματα έναντι ιστικής τρανσγλουταμινάσης) αποτελεί δοκιμασία διαλογής και δεν υποκαθιστά την βιοψία της νήστιδας, στη διάγνωση της πάθησης.

Τα άτομα με την ανάλογη γενετική προδιάθεση(*), όταν καταναλώνουν γλουτένη, μια πρωτεΐνη που ανευρίσκεται σε συγκεκριμένα δημητριακά και προϊόντα αυτών, εμφανίζουν καταστροφή των λαχνών του εντέρου. Κάποια τμήματα της γλουτένης, οι προλαμίνες, κατέχουν ιδιαίτερα «τοξική» δράση για τα άτομα με κοιλιοκάκη. Οι προλαμίνες είναι πρωτεΐνες, ταξινομημένες βάση τη φυσική τους ιδιότητα να διαλύονται σε αλκοόλη και ανευρίσκονται στα δημητριακά. Οι προλαμίνες του ρυζιού και του καλαμποκιού δεν περιέχουν την ακολουθία των αμινοξέων των άλλων προλαμινών, δεν εμφανίζουν «τοξική» δράση στο έντερο και συνεπώς το ρύζι και το καλαμπόκι, μπορούν να καταναλώνονται από άτομα με κοιλιοκάκη. Οι επιστημονικές ενδείξεις, συνηγορούν στο ότι οι «τοξικές» προλαμίνες, ενεργοποιούν πολύπλοκους ανοσολογικούς μηχανισμούς στο άτομο με προδιάθεση, με τελικό αποτέλεσμα τη βλάβη του εντερικού βλεννογόνου και άρα τη δυσαπορρόφηση. Αξίζει να τονισθεί πως σύγχρονα ερευνητικά δεδομένα αναδεικνύουν πως τουλάχιστο για το σιτάρι, ενοχοποιητικές δεν είναι μόνο οι προλαμίνες της γλουτένης του (γλιαδίνες), αλλά πιθανόν και οι γλουτενίνες, οι οποίες αποτελούν το υπόλοιπο πρωτεϊνικό τμήμα της γλουτένης του σταριού.

Συμβουλές για διατροφή Χωρίς Γλουτένη

Σχετικά με το δημητριακό βρώμη, η επιστημονική κοινότητα διίσταται ανάμεσα στην άποψη πως η κατανάλωση «καθαρής» βρώμης είναι ασφαλής για τα άτομα με κοιλιοκάκη, και την άποψη πως υπάρχουν άτομα με κοιλιοκάκη, τα οποία εμφανίζουν ανοσολογική διέγερση στις αβενίνες της βρώμης. Αξίζει να σημειωθεί πως σε όλες τις έρευνες χρησιμοποιείται «καθαρή» βρώμη χωρίς πρόσμιξη άλλων σιτηρών, πράγμα ουσιαστικότατο για την διεξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων, ενώ στη σημερινή βιομηχανία τροφίμων η ανεύρεση βρώμης χωρίς «ύποπτες» για την κοιλιοκάκη προσμίξεις, θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολη υπόθεση (σε εμπορικές συσκευασίες βρώμης έχουν βρεθεί έως και 400 ppm προλαμινών από κριθάρι).

Η θεραπευτική προσέγγιση της κοιλιοκάκης, αφορά στη καθολική και εφ’όρου ζωής απομάκρυνση της γλουτένης από το διαιτολόγιο, πρακτική, η οποία οδηγεί σε πλήρη εξάλειψη των συμπτωμάτων της νόσου. Η εφαρμογή ενός διαιτολογίου «ελεύθερου γλουτένης» δεν αποτελεί εύκολη υπόθεση , αφού προϋποθέτει την απομάκρυνση βασικών συστατικών της καθημερινής διατροφής μας, τα οποία ανευρίσκονται στη βάση της διατροφικής πυραμίδας.
Επιπρόσθετα, πέρα από τα δημητριακά που αναφέρθηκαν αλλά και τα βασικά προϊόντα αυτών, σε ένα διαιτολόγιο «ελεύθερο γλουτένης» δεν έχουν θέση και δεκάδες τρόφιμα που εμπεριέχουν έστω και μικροποσά σιτάλευρου και βύνης των απαγορευμένων δημητριακών, συστατικά που χρησιμοποιούνται ευρέως στη σύγχρονη βιομηχανία τροφίμων.
(Παραδείγματα τροφίμων που απαγορεύονται στην Κοιλιοκάκη)

ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ ΠΡΟΛΑΜΙΝΕΣ
Σιτάρι Γλιαδίνες
Κριθάρι Χορδεΐνες
Σίκαλη Σικαλίνες
Βρώμη Αβενίνες
Καλαμπόκι Ζεΐνες
Ρύζι Ορυζενίνες

(*) υπολογίζεται πως ποσοστό της τάξεως του 30 – 50% ατόμων με κοιλιοκάκη, αδυνατεί να ακολουθήσει αυστηρά την πρέπουσα δίαιτα

Επισκεφτείτε & εσείς «Το διαδικτυακό κανάλι για την διατροφή και την υγεία μας«! Το Diet TV σας ενημερώνει για θέματα διατροφής, υγείας, δίαιτας και αδυνατίσματος!!!

Ακολουθήστε μας και εσείς στην σελίδα μας στο Facebook!
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ